Een nepprofiel herkennen

Open het profiel en loop de lijst na. Eén signaal op zich zegt niet veel, maar vallen er drie of vier samen, dan is het account meestal nep.

• Nieuw of leeg account. Kort geleden aangemaakt, met weinig berichten, of jarenlang stil en dan opeens heel actief.
• Weinig vrienden, en vreemde. Een handvol contacten die niets met elkaar te maken hebben, vaak uit andere landen, en niemand die reageert op wat er wordt geplaatst.
• Foto's als uit een catalogus. Twee of drie perfecte portretten, geen enkele spontane foto, geen getagde vrienden en geen foto's die door anderen zijn geplaatst.
• Berichten volgens een script. Complimenten vanaf dag één, zinnen die gekopieerd lijken en antwoorden die niet passen bij wat je vraagt.
• Smoesjes om elkaar niet te zien. Videobellen lukt nooit: de camera is kapot, of de persoon werkt op een booreiland, in het leger of in het buitenland.
• Haast om de app te verlaten. Je moet verder praten via WhatsApp of Telegram, waar het platform het gesprek niet meer ziet.
• Geld. Een noodgeval, een vliegticket, douanekosten, een investering in crypto of cadeaukaarten. Dit is het doorslaggevende signaal: stuur niets, hoe dringend het ook klinkt.

De foto's van een nepprofiel komen van twee plekken: ze zijn gestolen van een echt persoon, of een AI-generator heeft ze verzonnen. Om een neppe profielfoto te herkennen heb je twee controles nodig, omdat elke controle maar één van die twee gevallen ziet.

1. Zoek ze op internet. Sla de profielfoto op (houd hem ingedrukt of maak een screenshot) en zoek ermee in Google Lens; vind je niets, probeer dan Bing, TinEye of Yandex. Duikt de foto op onder een andere naam, bij het account van een model of op een stockfotosite, dan gebruikt het profiel gestolen foto's. Hoe je de resultaten leest: herkomst van een afbeelding vinden.
2. Laat de detector kijken. Van een gezicht dat AI heeft gemaakt, bestaan nergens kopieën, dus de zoekopdracht levert niets op, net als bij een echt persoon die geen foto's online zet. Upload dezelfde afbeelding in de detector hierboven: die geeft de kans dat het gezicht door AI is gemaakt, geen ja of nee.

Kijk ook naar het geheel. Zijn alle foto's onberispelijke portretten met hetzelfde studiolicht, verandert het gezicht net iets van foto tot foto, of kloppen de oorbellen en de bril niet, dan zijn ze hoogstwaarschijnlijk gegenereerd.

Vindt de zoekopdracht niets en neigt de detector naar echt, dan kan het om een echt persoon met privéfoto's gaan. Geen van beide controles vertelt met wie je praat: dat maakt een videogesprek duidelijk. Voor de andere foto's die je toegestuurd krijgt, volg je de stappen op nepfoto's herkennen.

Op Facebook zijn deze controles meestal genoeg om een nepprofiel te ontmaskeren:

• De profielfoto's. Open het album met profielfoto's en kijk naar de datums. Zijn ze allemaal op dezelfde dag of een week geleden geüpload, dan is het account nieuw, wat het ook beweert.
• De informatie. Werk, opleiding en woonplaats die niet bij elkaar passen of nergens anders te vinden zijn.
• De vrienden. Kun je de lijst zien, kijk dan of jullie echte gezamenlijke vrienden hebben of alleen profielen die op dit profiel lijken.
• De activiteit. Gedeelde berichten waar niemand op reageert, niemand die op de verjaardag feliciteert en geen enkele foto waarop anderen de persoon hebben getagd.
• Pagina's. Wil je weten of een Facebookpagina nep is, open dan het onderdeel over transparantie: daar zie je wanneer de pagina is gemaakt, of de naam is veranderd en vanuit welke landen het beheer gebeurt. Een ‘officiële’ pagina van een merk die vorige maand is aangemaakt of een paar keer van naam is veranderd, is verdacht.

Een nepaccount, of fake account zoals veel mensen zeggen, gaat meestal op meerdere van deze punten tegelijk door de mand. Duiken de foto's bij omgekeerd zoeken ook nog onder een andere naam op, dan is er geen twijfel meer.

Op Instagram tik je op de drie puntjes van het profiel en open je ‘Over dit account’, als je die optie ziet: daar staat sinds wanneer het account bestaat, in welk land het zit en of de gebruikersnaam is veranderd. Een account met duizenden volgers dat een maand geleden is aangemaakt, verdient wantrouwen. Wil je weten of een Instagramfoto van internet komt, zoek hem dan op dezelfde manier op als bij Facebook, met Google Lens.

Op Tinder en andere datingapps betekent het blauwe vinkje dat iemand de verificatie van de app heeft doorstaan, die een selfie van dat moment vergelijkt met de profielfoto's. Dat is een goed teken, maar ook een geverifieerd profiel kan oplichting zijn: het vinkje zegt niets over iemands bedoelingen. Bots sturen bovendien vaak na een paar berichten een link naar een andere site of app.

Stuur je foto's van jezelf naar iemand die je net hebt leren kennen, haal er dan eerst de locatie uit met metadata van een foto verwijderen.

Wil je nagaan of iemand een nep-Facebookprofiel met jouw foto's heeft gemaakt, zoek dan je profielfoto en de foto's die je het vaakst hebt geplaatst op met Google Lens en met Yandex, dat gezichten herkent, ook als het om een andere foto gaat. Zoek ook op je naam en varianten daarvan in de zoekfunctie van Facebook en Instagram. Vind je zo'n account:

1. Bewaar bewijs: screenshots van het profiel, de exacte link en de berichten die uit jouw naam zijn verstuurd.
2. Meld het bij het platform. Open op Facebook of Instagram het profiel, tik op de drie puntjes en meld het als een account dat zich voor jou uitgeeft. Tinder en andere apps hebben een vergelijkbare optie op het profiel zelf.
3. Waarschuw je contacten dat dat account niet van jou is, zodat niemand er geld of gegevens naartoe stuurt.
4. Word je bedreigd of gechanteerd, of vraagt iemand uit jouw naam om geld, ga dan met de screenshots naar de politie.

Het platform kan het account sluiten, maar vertelt je niet wie erachter zit: die gegevens geeft het alleen aan de autoriteiten.