Bewerkte foto herkennen

Bijna elke foto die online verschijnt, is wel ergens aangepast, en niet elke aanpassing is misleidend. Wil je weten of een foto is bewerkt, bedenk dan eerst waar je naar zoekt, want elk soort bewerking laat andere sporen na:

• Basisaanpassingen: bijsnijden, helderheid, contrast of kleur. Die zijn normaal en veranderen zelden wat de foto vertelt.
• Filters van Instagram, TikTok, Snapseed of VSCO, die de kleurtoon veranderen en de huid vaak gladder maken.
• Gezicht en lichaam bijwerken met apps als Facetune of met Photoshop: een gladde huid, een smallere taille, grotere ogen.
• Fotomontages: iemand of iets in de scène geplakt, of eruit weggehaald.
• Bewerkingen met AI, zoals Generatieve opvulling in Photoshop of de gum voor objecten op telefoons, die een deel van het beeld verzinnen.
• Beelden die helemaal met AI zijn gemaakt. Dat zijn geen bewerkte foto's maar gegenereerde beelden. Daarvoor is de AI-detector voor afbeeldingen.

Bewerkingsprogramma's laten bij het opslaan hun handtekening achter. De tool hierboven zoekt naar deze sporen:

Dat er een bewerkingsprogramma opduikt, betekent niet dat de foto liegt: het zegt dat iemand het bestand in een editor heeft geopend en opgeslagen, niet wat er is veranderd. De rest van de gegevens, zoals de camera of de locatie, bekijk je met metadata van een foto bekijken.

Zegt het bestand niets meer, dan moet je zelf kijken. Zoom in op de foto en let op:

• Lijnen die buigen. Wie met een vervormtool een taille of arm smaller maakt, buigt de deuren, tegels of kozijnen erachter precies op die plek mee.
• Schaduw en licht. In een echte scène vallen alle schaduwen dezelfde kant op. Een toegevoegd voorwerp heeft vaak een andere schaduw, of helemaal geen.
• Randen. Waar een persoon overgaat in de achtergrond, laat een geplakte uitsnede een te strakke contour of een lichte rand achter.
• Huid zonder structuur. Beautyfilters wissen poriën en rimpels en geven het gezicht iets van plastic, terwijl de rest van de foto zijn detail houdt.
• Herhaalde stukken. Een plukje gras, een wolk of een persoon die twee keer voorkomt, is meestal het werk van de kloontool.
• Weerspiegelingen. Spiegels, ramen, brillen en water horen dezelfde scène te weerkaatsen als die op de foto te zien is.

Metadata vertelt óf een foto is bewerkt; om te zien waar, moet je naar de pixels. Deze echte foto hebben we voor deze pagina bewerkt: we kopieerden een boot uit de haven, maakten hem groter en plakten hem midden op het water. Daarna haalden we de foto door onze tool voor fotoforensische analyse (in het Engels). De nummers op beide afbeeldingen horen bij de toelichting hieronder.

1 2 3

1 2 3

1. De geplakte boot. Die verschijnt als een lichte, korrelige vlek, terwijl het water eromheen donker is. De geplakte pixels zijn niet op dezelfde manier door de compressie van de foto gegaan als de rest, en reageren daarom anders.
2. Het hek. De metalen spijlen lichten net zo fel op, terwijl niemand eraan heeft gezeten. Scherpe randen met veel contrast lichten altijd op, dus een licht gebied is pas verdacht als niets in de foto het verklaart.
3. De lucht. Gladde vlakken die niemand heeft aangeraakt, blijven donker en egaal. Vergelijk een verdacht gebied met soortgelijke vlakken ernaast, niet met de hele foto.

Probeer het met je eigen foto in de fotoforensische analyse (in het Engels). Dat werkt het best met het originele bestand, voordat iemand het heeft doorgestuurd.

Deze tool leest wat het bestand over de bewerking vastlegt. Hij vindt geen gekloonde stukken, gladgestreken huid of geplakte voorwerpen in de pixels, en hij kan geen bewerking aanwijzen als de metadata is gewist. Screenshots, WhatsApp en de meeste sociale media halen alle sporen weg waar hij naar zoekt, dus een schone uitslag bij een gedownloade foto bewijst niet dat er niets aan is veranderd. Dit zijn daarom de volledige stappen:

1. Zorg voor het originele bestand als dat kan. Vraag erom als bestand of document, niet als screenshot of doorgestuurde kopie.
2. Upload het hierboven. Je ziet elk spoor van bewerking en een duidelijke uitslag: sporen van bewerking gevonden, bewerking met AI vastgelegd of geen sporen.
3. Lees de uitslag van de AI-detector. Ook een foto zonder sporen van bewerking kan volledig met AI zijn gemaakt, en de controle van de pixels dekt dat geval af.
4. Controleer de rest. Zoek het origineel met omgekeerd zoeken, zoals uitgelegd in herkomst van een afbeelding vinden, en loop de signalen hierboven na. Op nepfoto's herkennen vind je alle controles op één plek.

Dat zijn twee verschillende gevallen. Bij een bewerking met AI is de foto echt, maar heeft een programma een deel verzonnen: Generatieve opvulling in Photoshop voegt een lucht toe, verlengt een achtergrond of haalt iemand weg en vult het gat op. Adobe noteert dat in het bestand, en de tool markeert het los van gewone bewerkingen.

Een gegenereerd beeld is daarentegen nooit door een camera gegaan. Het heeft geen sporen van bewerking, want niemand heeft het bewerkt, en daarom laat deze pagina ook de AI-detector naar de foto kijken. Welke signalen een generator verraden, lees je in AI-foto's herkennen.